7 khuyến cáo an toàn phòng ngừa cháy nổ khi lắp hệ thống điện mặt trời

Vì sao hệ thống Điện mặt trời áp mái tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ?

Theo khuyến cáo của Phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ - Công an thành phố Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cháy nổ hệ thống điện mặt trời áp mái bao gồm: sử dụng thiết bị kém chất lượng, lắp đặt không đúng kỹ thuật, quá tải hệ thống điện, chập điện, phát sinh hồ quang điện một chiều (DC arc), thiếu kiểm tra bảo dưỡng định kỳ, hoặc không bảo đảm giải pháp chống sét và an toàn PCCC.

Đặc biệt, hệ thống điện mặt trời áp mái thường xuyên chịu tác động trực tiếp của nắng nóng, mưa bão và sét đánh. Một điểm quan trọng mà nhiều người dùng chưa nắm rõ: tấm pin năng lượng mặt trời vẫn có thể phát điện khi có ánh sáng, ngay cả khi đã ngắt điện lưới hoặc ngắt inverter. Vì vậy, nguy cơ điện giật, chập cháy luôn tiềm ẩn nếu hệ thống không được thiết kế, sử dụng và bảo trì đúng quy định kỹ thuật.

Hình 1: Vì sao hệ thống Điện mặt trời áp mái tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ?

Hùng Việt khuyến cáo người dân cần hết sức lưu ý, tuân thủ đúng kỹ thuật và các biện pháp phòng ngừa cháy nổ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại nhà. Đồng thời, khi lựa chọn thiết bị, nên ưu tiên các thương hiệu uy tín, đã được kiểm định trên thị trường: biến tần (Auxsol, Solis, Huawei...), pin lưu trữ (Easyway, Dyness...), tấm pin năng lượng mặt trời (JA Solar, AE Solar, Aiko Solar...), cùng với đơn vị thiết kế, lắp đặt có chuyên môn và năng lực thực sự.

7 khuyến cáo an toàn phòng ngừa cháy, nổ khi lắp hệ thống Điện mặt trời áp mái cần tuân thủ

1. Lựa chọn thiết bị điện mặt trời đảm bảo chất lượng 

- Chỉ sử dụng tấm pin, inverter, pin lưu trữ điện, tủ điện, dây dẫn, thiết bị đóng ngắt và thiết bị chống sét có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn điện. Tuyệt đối không dùng thiết bị trôi nổi, hàng giả, hàng nhái, pin đóng hoặc đã qua sử dụng, kém chất lượng.

- Thiết bị phải phù hợp công suất thiết kế, có khả năng chịu nhiệt và chống chịu điều kiện thời tiết ngoài trời.

Hình 2: Thiết bị điện mặt trời đảm bảo chất lượng hãng Auxsol và Easyway

- Dây dẫn điện DC phải sử dụng loại chuyên dụng cho hệ thống điện mặt trời, bảo đảm khả năng chịu nhiệt, chịu tia cực tím và có lớp cách điện phù hợp; các đầu nối điện phải được lắp đặt đồng bộ, đúng chủng loại theo khuyến cáo của nhà sản xuất nhằm hạn chế phát nóng, tiếp xúc kém nhằm hạn chế nguy cơ rò điện, phát sinh hồ quang điện và chập cháy.

- Khung giá đỡ (lắp ráp bằng nhôm hoặc thép mạ kẽm) phải có khả năng chống ăn mòn, chịu được sức gió cấp lớn và không gây ảnh hưởng đến kết cấu chống thấm của mái nhà.

>> Xem thêm: BMS là gì? Vì sao BMS quyết định độ an toàn của Pin Lưu Trữ Điện Mặt Trời

2. Lắp hệ thống điện mặt trời đúng kỹ thuật 

- Hệ thống điện phải được tính toán phù hợp với kết cấu chịu lực của công trình, công suất sử dụng điện và khả năng chịu tải của mái nhà; không lắp đặt trực tiếp trên mái xuống cấp (ví dụ: mái bị võng, thấm dột nặng, hoen gỉ kết cấu thép đỡ mái…) hoặc mái không bảo đảm an toàn; mái sử dụng vật liệu dễ cháy hoặc mái tôn có lớp cách nhiệt bằng xốp hoặc nhựa dễ cháy.

- Dây dẫn điện cần đi trong ống bảo vệ, máng cáp hoặc thiết bị bảo vệ chuyên dụng; các mối nối phải được cách điện an toàn. Các mối nối sử dụng đầu nối chống bụi, chống nước theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Lắp đặt đầy đủ thiết bị đóng cắt, bảo vệ và hệ thống tiếp địa phù hợp với thiết kế của hệ thống nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành và xử lý sự cố.

- Lắp đầy đủ thiết bị đóng cắt, bảo vệ và hệ thống tiếp địa phù hợp với thiết kế.

- Không tự ý đấu nối, cải tạo, mở rộng hoặc thay đổi kết cấu hệ thống khi chưa được kiểm tra, đánh giá kỹ thuật và bảo đảm yêu cầu an toàn.

Hình 3: Hệ thống điện mặt độc lập (có lưu trữ)

- Bố trí nút ngắt khẩn cấp tại vị trí dễ tiếp cận (thường là ở mặt đất, lối vào công trình hoặc phòng điều khiển trung tâm) và có biển báo rõ ràng.

- Bảo đảm khoảng cách thông thoáng giữa tấm pin và bề mặt mái (tối thiểu 10-15cm) để tản nhiệt, tránh làm giảm hiệu suất tấm pin.

- Có thể sử dụng các loại vật liệu cách nhiệt không cháy hoặc khó cháy (như bông thủy tinh, bông khoáng) cho phần mái nằm trực tiếp dưới các tấm pin mặt trời.

- Việc thiết kế, thi công phải do đơn vị có chuyên môn, năng lực thực hiện.

- Gắn biển cảnh báo "Hệ thống điện mặt trời vẫn có điện khi có ánh sáng" tại khu vực tủ điện, inverter hoặc các vị trí dễ quan sát.

3. Đảm bảo an toàn chống sét 

- Hệ thống điện mặt trời áp mái phải được kết nối với hệ thống chống sét của công trình hoặc lắp đặt bổ sung hệ thống chống sét riêng biệt phù hợp;

- Lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền cho đường điện DC, AC, inverter và hệ thống truyền tín hiệu nhằm hạn chế nguy cơ hư hỏng thiết bị, chập cháy do ảnh hưởng của sét đánh và quá tải điện áp.

- Thường xuyên kiểm tra hệ thống tiếp địa, dây nối đất và thiết bị chống sét, đặc biệt trước mùa mưa bão.

4. Không để vật liệu dễ cháy gần hệ thống điện mặt trời

- Không bố trí các vật liệu dễ cháy (như: gỗ, giấy, nhựa, xăng dầu, hóa chất…) gần inverter, tủ điện, pin lưu trữ điện năng hoặc khu vực lắp đặt thiết bị.

- Không tận dụng khu vực dưới mái có lắp hệ thống pin mặt trời để chứa hàng hóa, phế liệu dễ cháy.

- Thường xuyên vệ sinh lá cây, bụi bẩn, tổ chim quanh khu vực lắp đặt để hạn chế tích tụ nhiệt và nguy cơ cháy lan.

- Không bố trí tấm pin trên bề mặt hoặc các vật liệu lợp mái dễ cháy.

>> Xem thêm: Dự báo thị trường điện mặt trời Việt Nam năm 2026-2035: Xu hướng và cơ hội?

5. Đảm bảo khoảng cách an toàn

- Không che chắn lối thoát nạn, cửa lên mái và các hệ thống kỹ thuật của công trình trong quá trình thi công.

- Bố trí khoảng cách phù hợp giữa các tấm pin, giữa hệ thống pin với mái nhà và các thiết bị điện nhằm bảo đảm khả năng thông gió, giảm tích tụ nhiệt; Không lắp đặt các tấm pin che kín toàn bộ diện tích mái nhằm bảo đảm khoảng trống phục vụ kiểm tra kỹ thuật và tạo điều kiện cho lực lượng chữa cháy tiếp cận khi xảy ra sự cố.

- Bố trí vị trí đặt pin lưu trữ điện năng (pin lithium ion) có khoảng cách ngăn cháy với các thiết bị của hệ thống điện mặt trời hoặc tại khu vực riêng được ngăn bởi vật liệu không cháy.

6. Thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống

- Định kỳ kiểm tra inverter, tủ điện, đầu nối và dây dẫn để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường như phát nóng, cháy sém, mùi khét, tiếng nổ nhỏ hoặc tia lửa điện;

- Thực hiện vệ sinh, bảo dưỡng hệ thống theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất; kịp thời thay thế các thiết bị hư hỏng, xuống cấp hoặc không bảo đảm an toàn;

- Định kỳ kiểm tra độ bền của các hệ khung giá đỡ (rack) chống ăn mòn đề phòng nguy cơ đổ sập của hệ thống;

- Khi phát hiện sự cố phải ngắt điện và liên hệ đơn vị chuyên môn xử lý; không tự ý sửa chữa nếu không có chuyên môn kỹ thuật.

- Việc vệ sinh tấm pin mặt trời phải thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất và bảo đảm an toàn điện.

- Khuyến khích sử dụng thiết bị giám sát, cảnh báo hoặc camera nhiệt để phát hiện sớm các dấu hiệu phát nóng bất thường của inverter, đầu nối và tủ điện.

>> Xem thêm: Tấm pin mặt trời nào đang tốt nhất thị trường hiện nay?

7. Trang bị phương tiện chữa cháy tại chỗ

- Trang bị bình chữa cháy phù hợp như bình bột, bình chữa cháy gốc nước hoặc bọt chữa cháy;

- Bố trí phương tiện chữa cháy ở nơi dễ thấy, dễ lấy để xử lý kịp thời khi có sự cố cháy, nổ xảy ra;

- Vệ sinh, bảo dưỡng hệ thống theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất; thay thế ngay thiết bị hư hỏng, xuống cấp.

>> Xem thêm: BẢNG CHI PHÍ LẮP ĐẶT ĐIỆN NĂNG LƯỢNG MẶT TRỜI 2026 chi tiết mới nhất

Cháy nổ là sự cố không ai mong muốn và trên thực tế, số vụ việc liên quan đến hệ thống điện mặt trời áp mái chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số hệ thống đang vận hành trên cả nước. Tuy nhiên, hậu quả mỗi khi xảy ra lại không hề nhỏ và phần lớn các vụ việc đều xuất phát từ những nguyên nhân hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh: tâm lý ham rẻ khi chọn thiết bị kém chất lượng, không rõ nguồn gốc; tìm đến đơn vị thi công không uy tín, thiếu chuyên môn dẫn đến lắp đặt sai kỹ thuật; hoặc bỏ qua việc kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ.

"Một hệ thống điện mặt trời hiệu quả và an toàn không bắt đầu từ giá rẻ nhất, mà bắt đầu từ lựa chọn đúng". Hệ thống điện mặt trời áp mái mang lại lợi ích kinh tế và môi trường rõ rệt, nhưng chỉ phát huy giá trị khi được lựa chọn thiết bị đạt chuẩn, thi công đúng kỹ thuật và duy trì bảo dưỡng định kỳ. Việc chủ động phòng ngừa theo các khuyến cáo trên không chỉ bảo vệ tài sản, tính mạng mà còn giúp hệ thống vận hành ổn định, khai thác hiệu quả lâu dài.

Hùng Việt - Mang giải pháp Điện mặt trời áp mái an toàn và hiệu quả tới bạn