Thị trường năng lượng mặt trời tại Việt Nam được ước tính đạt khoảng 26,22 terawatt-giờ (TWh) vào năm 2025, dự kiến sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 3,10% từ năm 2026 đến năm 2035. Đến năm 2035, quy mô thị trường dự kiến sẽ đạt được kỳ vọng khoảng 35,58 TWh.
Dự án điện mặt trời áp mái 1.468,8kWp (Nguồn: Hùng Việt)
Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững, năng lượng mặt trời giữ vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo của quốc gia. Động lực tăng trưởng của thị trường đến từ chính sách hỗ trợ tích cực của Chính phủ, chi phí tấm pin mặt trời ngày càng giảm và xu hướng gia tăng tập trung vào năng lượng sạch.
Tuy nhiên, thị trường vẫn phải đối mặt với một số thách thức, bao gồm khả năng tích hợp vào lưới điện quốc gia và nhu cầu tiếp tục nâng cao trình độ công nghệ.
Các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng chính trong thị trường năng lượng mặt trời tại Việt Nam
1. Sự hỗ trợ của Chính phủ và các Chính sách
Chính phủ Việt Nam đã đặt ra các mục tiêu rõ ràng trong việc mở rộng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện quốc gia. Trong đó, điện mặt trời là một trong những lĩnh vực được ưu tiên hàng đầu.
Các chính sách như biểu giá điện hỗ trợ (Feed-in Tariff – FIT) cùng với nhiều cơ chế khuyến khích đầu tư hấp dẫn đã tạo động lực mạnh mẽ cho các dự án điện mặt trời phát triển nhanh chóng trong giai đoạn vừa qua. Cam kết của Chính phủ trong việc giảm phát thải carbon và đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy việc ứng dụng năng lượng mặt trời trong thời gian tới.
2. Chi phí tấm pin mặt trời ngày càng giảm
Việc giảm mạnh chi phí của tấm pin mặt trời và các thiết bị liên quan đã giúp năng lượng mặt trời trở nên dễ tiếp cận hơn đối với cả khách hàng hộ gia đình và doanh nghiệp tại Việt Nam. Khi giá thành công nghệ năng lượng mặt trời tiếp tục giảm, ngày càng nhiều doanh nghiệp và hộ dân có xu hướng đầu tư vào các giải pháp điện mặt trời, qua đó thúc đẩy sự tăng trưởng chung của thị trường. Tính hiệu quả về chi phí khiến điện mặt trời trở thành lựa chọn hấp dẫn thay thế cho các nguồn điện truyền thống dựa trên nhiên liệu hóa thạch.
Chi phí tấm pin mặt trời ngày càng giảm
3. Nhu cầu về năng lượng sạch ngày càng tăng
Trước sự gia tăng nhận thức toàn cầu về biến đổi khí hậu và tác động môi trường tiêu cực của nhiên liệu hóa thạch, Việt Nam đang từng bước giảm sự phụ thuộc vào than đá và các nguồn năng lượng không tái tạo khác. Nhu cầu ngày càng cao đối với các nguồn năng lượng sạch, bền vững hơn đang thúc đẩy Việt Nam đẩy nhanh quá trình phát triển điện mặt trời. Với tác động môi trường thấp, năng lượng mặt trời được xem là giải pháp chủ lực để đạt được các mục tiêu về phát triển bền vững và an ninh năng lượng của Việt Nam.
4. Mở rộng các dự án Điện Mặt trời
Sự gia tăng cả về các nhà máy điện mặt trời quy mô lớn lẫn hệ thống điện mặt trời mái nhà đang là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự mở rộng của thị trường. Các dự án quy mô lớn, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng sâu vùng xa, góp phần cải thiện nguồn cung điện và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng. Song song đó, khu vực thành thị và khu doanh nghiệp, thương mại đang ngày càng tích cực triển khai hệ thống điện mặt trời mái nhà, nhờ chính sách ưu đãi của Nhà nước và lợi ích tiết kiệm chi phí điện lâu dài.
5. Đầu tư nước ngoài và tiến bộ công nghệ
Thị trường điện mặt trời Việt Nam đang thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài đáng kể, đặc biệt từ các tập đoàn năng lượng tái tạo toàn cầu. Các khoản đầu tư này góp phần nâng cấp hạ tầng, đồng thời đưa vào áp dụng các công nghệ tiên tiến nhằm cải thiện hiệu suất và khả năng lưu trữ năng lượng. Những đổi mới trong hệ thống lưu trữ điện, bao gồm pin lưu trữ và lưới điện thông minh, đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường khả năng tích hợp điện mặt trời vào lưới điện quốc gia.
Những thách thức của thị trường năng lượng Mặt trời Việt Nam
1.Tích hợp lưới điện và lưu trữ năng lượng
Một trong những thách thức lớn nhất đối với thị trường điện mặt trời tại Việt Nam là việc tích hợp nguồn điện mặt trời vào lưới điện quốc gia. Do đặc tính phụ thuộc vào thời tiết và không liên tục, điện mặt trời đòi hỏi giải pháp lưu trữ năng lượng hiệu quả để đảm bảo nguồn cung điện ổn định và tin cậy. Mặc dù công nghệ pin lưu trữ đang có nhiều tiến bộ, nhu cầu phát triển sâu hơn và triển khai trên diện rộng vẫn là rào cản lớn đối với thị trường.
2. Sự không chắc chắn về quy định và chính sách
Mặc dù Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời, nhưng vẫn tồn tại những lo ngại về tính ổn định lâu dài của chính sách. Sự thay đổi về giá điện, quy định pháp lý hoặc cơ chế ưu đãi có thể tạo ra môi trường đầu tư thiếu tính dự đoán, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của các dự án điện mặt trời. Do đó, khung chính sách rõ ràng, nhất quán và dài hạn là yếu tố then chốt để đảm bảo tăng trưởng bền vững cho thị trường.
3. Quỹ đất cho các Dự án Điện Mặt trời quy mô lớn
Khi nhu cầu phát triển các dự án điện mặt trời quy mô lớn gia tăng, vấn đề quỹ đất trở thành yếu tố then chốt. Việc xây dựng các nhà máy điện mặt trời đòi hỏi diện tích đất lớn, trong khi quỹ đất tại các khu vực đông dân cư ngày càng hạn chế. Vì vậy, chính sách sử dụng đất phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo mở rộng hạ tầng điện mặt trời, đáp ứng các mục tiêu năng lượng tái tạo quốc gia.
4. Cạnh tranh từ các nguồn năng lượng tái tạo khác
Mặc dù điện mặt trời đang tăng trưởng mạnh tại Việt Nam, nhưng lĩnh vực này vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các nguồn năng lượng tái tạo khác, đặc biệt là điện gió và thủy điện. Tại một số khu vực, tiềm năng gió và thủy điện có thể mang lại lợi thế cạnh tranh cao hơn so với điện mặt trời, nhất là đối với các dự án phát điện quy mô lớn. Do đó, các nhà phát triển điện mặt trời cần liên tục đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu suất để duy trì sức cạnh tranh trong thị trường năng lượng tái tạo nói chung.
5. Nâng cao nhận thức và giáo dục cộng đồng
Mặc dù mức độ ứng dụng điện mặt trời đang gia tăng, nhưng vẫn cần đẩy mạnh nâng cao nhận thức về lợi ích và tiềm năng của năng lượng mặt trời, đặc biệt tại khu vực nông thôn và vùng còn hạn chế tiếp cận thông tin. Việc thiếu hiểu biết về hệ thống điện mặt trời, phương án tài chính và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước có thể làm chậm quá trình phổ cập điện mặt trời. Do đó, các chiến dịch truyền thông và chương trình giáo dục cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người dân và doanh nghiệp hiểu rõ lợi ích dài hạn của việc chuyển đổi sang năng lượng mặt trời.
Dự án điện mặt trời áp mái 1.468,8kWp (Nguồn: Hùng Việt)
Giai đoạn 2026-2035 mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho thị trường năng lượng mặt trời Việt Nam, nhờ sự hỗ trợ của chính sách, tiến bộ công nghệ và nhu cầu năng lượng sạch ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, thị trường cần giải quyết hiệu quả các thách thức về hạ tầng lưới điện, chính sách và nguồn lực đất đai. Với chiến lược phù hợp và sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư, điện mặt trời sẽ tiếp tục là trụ cột quan trọng trong hệ thống năng lượng Việt Nam trong thập kỷ tới.
|Nguồn: Vietnam Solar Energy Market Growth and Forecast (2026-2035)
Tin cùng chuyên mục
